ders materyali

Ders Planı: Frederick

Leo Lionni’nin Frederick adlı eseri, ilkokul düzeyindeki Çocuklar için Felsefe etkinliklerinde her zaman çok iyi çalışıyor. Sanatın değeri, topluluklara karşı sorumluluklarımız, çalışmanın ne anlama geldiği gibi konuları sorgulamak amacıyla bir uyaran olarak kullanmak mümkün. Genelde ilkokul sonu (3. ve 4. sınıf) için kullanıyorum ancak ufak değişiklikler yaparak daha erken yaşlarda da kullanılabilir.

2016 yılında hazırladığım ders planına aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz.

Önce Ders Planları Hakkında Açıklama‘yı okuyun.

Daha sonra planı indirin: Frederick Ders Planı (PDF).

 

ders materyali

Sokratik Sorular

Sokratik sorular; işlenen ders ister tarih, ister görsel sanatlar, ister fen bilgisi olsun, her konuşmaya titizlik getiren türde sorulardır. Ana sınıfından üniversiteye tüm eğitim seviyelerinde, okulda, evde ya da hayatın içinde kullanılabilirler. Bir tartışmayı; anekdotların, bilgi kırıntılarının ve desteksiz gözlemlerin plansızca değiş tokuş edildiği bir sohbet olmaktan uzaklaştırıp amaçlı ve yönü belli bir tartışmaya dönüştürürler. Nihai amaç bu soruların öğrencilerin kendi kendilerine sordukları içselleştirilmiş sorular haline gelmelerini sağlamaktır. Sahiden de bir sorgulamanın etkililiğini değerlendirmenin kriterlerinden biri, öğrencilerin sordukları soru sayısıyla öğretmenin sorduğu soru sayısını kıyaslamaktır. Araştırmalar, öğretmenlerin genelde daha az sayıda ve daha iyi sorular sormaları gerektiğini gösteriyor. Peki bu “iyi sorular” hangileri? Sokratik soruların belirli bir listesi olmasa da, aşağıdaki liste hem açık ve Sokratik olan, hem de daha iyi düşünmeye davet eden soruların bir özetini veriyor.

1. Açıklama arayan sorular

  1. Bu söylediğini açıklayabilir misin?
  2. … derken ne kast ediyorsun?
  3. Bir örnek verebilir misin?
  4. Bu söylediğin bize nasıl yardımcı oluyor?
  5. Soru sormak isteyen var mı?

2. Destek ve kanıt arayan sorular

  1. Neden öyle düşünüyorsun?
  2. … olduğunu nereden biliyoruz?
  3. Gerekçelerin neler?
  4. … olduğunu düşünmek için bir kanıt var mı?
  5. Bir karşı örnek bulabilir misin?

3. Alternatif görüşleri arayan sorular

  1. Başka bir şekilde ifade edebilir misin?
  2. Bu konuda başka bir görüş var mı?
  3. Ya birisi … gibi bir iddiada bulunsaydı?
  4. Sana katılmayan birisi ne derdi?
  5. Bu görüşler/fikirler arasındaki farklar nelerdir?

4. Sonuçları ve çıkarımları arayan sorular

  1. Bu söylediğinden ne çıkarabiliriz?
  2. Bu söylediğin önceden söylenenlerle uyuşuyor mu?
  3. Bu söylediğinin sonuçları neler olabilir?
  4. Bu konu hakkında genel bir ilke olabilir mi?
  5. Bunun doğru olup olmadığını nasıl sınardık?

5. Sorgulama süreci hakkında sorular

  1. Bu konuda soru sormak isteyen var mı?
  2. Bu soru ne tür bir soru?
  3. Bu soru bize nasıl yardımcı oluyor?
  4. Buraya kadarki tartışmayı özetleyebilecek olan var mı?
  5. Soruyu ya da problemi yanıtlamaya yaklaştık mı?

Kaynak: Fisher, R. (2013). Teaching Thinking: Philosophical Enquiry in the Classroom (4th ed.). London: Bloomsbury Academic.
Çeviren: Ediz Dikmelik
Creative Commons Lisansı

PDF olarak indir.

ders materyali

Medeni Bir Tartışma İçin Gerekenler

Bu listenin aslı, David Chalmers tarafından panel, seminer, ya da sunum gibi akademik felsefe konuşulan ortamlar için oluşturuldu. Türkçeye çevirip, çocukların ve gençlerin felsefe konuştuğu topluluklar için uyarladım. Çıkardığım ve biraz değiştirdiğim maddeler oldu. Maddelerin çoğu felsefe konuşmaları dışında daha bir çok tartışma ortamına uygulanabilir.

I. Saygıyla ilgili normlar

  1. Kibar ol.
  2. Söz kesme.
  3. Bir fikre itirazını dile getirirken, o fikri kesinkes çürütüyormuşsun gibi davranma. İtirazına iyi bir cevap olabileceği ihtimalini göz ardı etme.
  4. Asla inanmayan ya da asla kabul etmeyen biri olma.
  5. Gözlerini devirme, surat yapma, insanlara gülme, vb.
  6. Asıl tartışmaya paralel yan konuşmalar başlatma.
  7. Topluluk üyelerinin iyi fikirlerini teslim et.
  8. İtirazlarını insanlara değil, dile getirdikleri tezlere yönelt.

II. Yapıcılıkla ilgili normlar

  1. İtiraz etmekte hiçbir sorun yok, ama yapıcı olmak da iyidir. İnsanların düşüncelerinin üstüne bir şeyler koyabilir, konumlarını güçlendirebilirsin. İtirazları dahi yapıcı bir şekilde dile getirmek mümkün.
  2. Bir itiraz tamamıyla yıkıcı bile olsa, itirazın içinde pozitif bir katkı bulmak mümkün olabilir.
  3. Eğer bir düşüncenin değersiz olduğunu ya da kendisinden öğrenilebilecek hiçbir şey olmadığını düşünüyorsan, bu konuda yorum yapmadan önce iki kere düşün.
  4. Aynı itirazı tekrarlayarak insanları pes ettirmeye çalışma.
  5. Felsefe birilerinin kazanıp birilerinin de kaybettiği bir müsabaka değildir. Alakalı: Felsefe bir “Dövüş Kulübü” değildir.

III. Başkalarını dahil etmeyle ilgili normlar

  1. Tartışmaya hükmetmeye çalışma.
  2. Söz aldığında tek bir yorumda bulun. (Yorumunu açıklayabilir ya da geliştirebilirsin. İki ayrı konuda yorum yapacaksan, ikinci yorum sıranın sonuna geçer.)
  3. Kısa konuş. Sorduğun sorunun ya da yaptığın yorumun lastik gibi uzamasına izin verme.
  4. Daha önce söz alanların katkılarını teslim et.
  5. Basit ya da yüzeysel olduğunu düşündüğün sorularını sormanda bir sakınca yok.
  6. Örnek kullanırken başkalarına kırıcı gelebilecek ya da rahatsızlık verebilecek örnekler seçme.

Yazan: David Chalmers (kaynak)
Uyarlayan: Ediz Dikmelik
Creative Commons Lisansı

PDF olarak indir.